Dach pulpitowy: przekrój i konstrukcja

Redakcja 2025-11-30 14:05 | Udostępnij:

Dach jednospadowy, znany też jako pulpitowy, wyróżnia się prostotą konstrukcji, gdzie jedna połać opiera się na murach różnej wysokości. W tym artykule skupiamy się na przekroju poprzecznym i wzdłużnym, które ujawniają kluczowe detale jak nachylenie połaci czy rozmieszczenie elementów nośnych. Poznajesz dokładne wymiary krokwi, rozstawy łat i krokwi oraz specyfikę murłaty i okapu. Te informacje pozwalają precyzyjnie zaplanować budowę, zapewniając stabilność i ekonomię. Omawiamy krok po kroku konstrukcję więźby, byś mógł wizualizować cały przekrój i uniknąć błędów.

dach pulpitowy przekrój

Dach jednospadowy: przekrój poprzeczny

Przekrój poprzeczny dachu jednospadowego pokazuje różnicę wysokości ścian nośnych, zazwyczaj od 0,5 do 2 metrów. Nachylenie połaci wynosi zwykle 15-30 stopni, co zapewnia odpływ wody bez nadmiernego zużycia materiałów. Krokwie opierają się na murłacie po stronie niższej i krokwiach ściennych po wyższej. W tym widoku widoczne jest połączenie z okapem i kalenicą, choć kalenica tu nie występuje. Całość podkreśla minimalizm konstrukcji.

Krok po kroku analiza przekroju poprzecznego:

  • Określ wysokość ścian: dolna 2,5 m, górna 3,8 m dla nachylenia 25 stopni przy rozpiętości 6 m.
  • Narysuj linię krokwi: długość obliczona wzorem L = rozpiętość / cos(nachylenie).
  • Dodaj murłatę: grubość 10-12 cm na murze dolnym.
  • Umieść kontrłaty i łaty: rozstaw 28 cm dla dachówek.
  • Zaznacz izolację: 20 cm wełny mineralnej między krokwiami.
  • Sprawdź okap: wysunięcie 60 cm poza mur.

W przekroju poprzecznym kluczowe jest zapewnienie stateczności przez kotwy murarskie co 1,5 m. Deszczówka spływa naturalnie ku okapowi dolnemu. Dla budynków o szerokości 8 m nachylenie rośnie do 35 stopni, by uniknąć zbyt długich krokwi. Izolacja termiczna układa się równolegle do połaci. Wentylacja pod pokryciem wymaga szczelin 2-3 cm.

Zobacz także: Jak wykończyć dach jednospadowy? Kompletny poradnik

Praktyczne wymiary dla typowego domu: rozpiętość 5 m, kąt 20 stopni, krokwie 4,8 m długości. Obliczenia wytrzymałościowe bazują na normie PN-EN 1995-1-1. W tym przekroju widać oszczędność na 30% materiałów względem dachu dwuspadowego.

Przekrój wzdłużny dachu pulpitowego

Przekrój wzdłużny uwidacznia długość połaci, sięgającą 10-20 m bez dodatkowych podpór. Pokazuje ciąg krokwi od okapu do szczytu wyższej ściany. Wzdłuż widoczne są jęra lub płatwie co 3-4 m dla wzmocnienia. Ten widok podkreśla jednolitą połać bez grzbietu. Idealny do garaży czy altan o długości do 15 m.

Budowa przekroju wzdłużnego krok po kroku:

Zobacz także: Remont dachu: cennik 2025 i koszty wymiany pokrycia

  • Zaznacz długość połaci: np. 12 m dla budynku 10 m szerokiego przy nachyleniu 25 stopni.
  • Rozmieść krokiewnice: co 80 cm wzdłuż.
  • Dodaj jętki: co 4 m, przekrój 8x16 cm.
  • Uwzględnij komin: przekrój omija go o 10 cm.
  • Okap dolny: rysa 70 cm z rynną.
  • Góra: połączenie z ścianą szczytową przez blachę.

W przekroju wzdłużnym kluczowa jest sztywność podłużna dzięki belkom ściągającym. Dla dłuższych połaci stosuj płatwie o rozstawie 120 cm. Izolacja ciągła zapobiega mostkom termicznym. Wentylacja zapewniona przez kominki co 50 m². Ten przekrój ułatwia montaż fotowoltaiki na całej długości.

Przykład dla domu 12x8 m: długość krokwi wzdłużnej 13,5 m, wzmocnienie 3 jęrami. Norma wymaga obliczeń na śniegoodporność strefy III – 1,5 kN/m².

Wymiary krokwi w przekroju

W przekroju krokiew dachu jednospadowego dobiera się do rozpiętości i obciążenia. Dla 4 m – 5x14 cm, dla 6 m – 7x18 cm z drewna C24. Przekrój prostokątny zapewnia prostotę obróbki. Głębokość 1/30-1/40 rozpiętości zapobiega ugięciom. Wypełnienie wełną 18 cm grubości.

Rozpiętość (m)Przekrój krokwi (cm)Obciążenie snegu (kN/m²)
3-45x121,0
4-56x151,25
5-67x181,5
6-78x201,75

Dobór wymiarów krok po kroku:

  • Zmierz rozpiętość połaci.
  • Oblicz obciążenie: śnieg + dachówka 0,5 kN/m².
  • Wybierz klasę drewna C24.
  • Sprawdź ugięcie: max L/300.
  • Dodaj impregnację.
  • Montuj z klinami.

Dla nachylenia 25 stopni długość krokwi rośnie o 8%. W przekroju widać frezowanie pod murłatę 5 cm. Wzmacnianie śrubami M12 co 2 m. Norma PN-B-03200 dyktuje minimalne wymiary. Unikaj drewna wilgotnego powyżej 18%.

W praktyce dla altany 5x4 m stosuj 6x16 cm – wytrzymałość na zginanie 24 MPa. Przekrój pozwala na izolację 20 cm bez strat nośności.

Rozstaw krokwi i łat dachowych

Rozstaw krokwi w dachu pulpitowym wynosi 60-110 cm, zależnie od pokrycia. Dla blachodachówki 70-90 cm, ceramiczną 80-100 cm. Łaty rozstawia się 26-36 cm pod dachówkę. W przekroju poprzecznym to równomierny moduł. Zapewnia to wentylację i nośność.

Optymalny rozstaw krok po kroku:

  • Oblicz powierzchnię: np. 100 m².
  • Dla krokwi: 80 cm = 1,25 szt./mb.
  • Łaty: 28 cm pod karpiówkę.
  • Kontrłaty: 4x5 cm co 60 cm.
  • Sprawdź na wiatr: 0,8 kN/m².
  • Dopasuj do muru.

W przekroju wzdłużnym rozstaw łat ciągły. Dla dłuższych połaci zmniejsz do 70 cm krokwi. Tabela normatywna PN-EN 1995 sugeruje max 120 cm. Łaty impregnowane sosna C18. To minimalizuje zużycie drewna o 20%.

Przykład: dach 6x10 m, krokwie 85 cm (14 szt.), łaty 30 cm (400 mb). Równomierność zapobiega falowaniu pokrycia.

Detale murłaty w dachu jednospadowym

Murłata w przekroju to belka 10x14-12x18 cm na dolnym murze, kotwiona kotwami 8 mm co 1 m. Opiera krokwie pod kątem 5 cm frezu. Chroni mur przed wilgocią izolacją bitumiczną. W jednospadowym przenosi cały ciężar połaci. Grubość dostosowana do rozpiętości.

Montaż murłaty krok po kroku:

  • Połóż na murze z podkładem 2 cm.
  • Kotw kotwami L=20 cm.
  • Frezuj pod krokiew 45 stopni.
  • Izoluj folią kubełkową.
  • Połącz z jętkami.
  • Sprawdź poziom.

W przekroju poprzecznym murłata wystaje 3 cm poza mur. Dla ścian 38 cm szer. murłata 12 cm. Drewno klejone dla rozpiętości ponad 7 m. Zapobiega osiadaniu konstrukcji. Norma wymaga min. klasy C30.

Detal łączy się z okapem przez wspornik. W wilgotnych strefach stosuj modyfikatory wilgotności +10% przekroju.

Przekrój okapu dachu pulpitowego

Okap w przekroju wysuwa się 50-80 cm poza mur dolny, z deskowaniem 25 mm. Rynna montowana na krokwiach, spad 1:200. Woda spływa do rur fi 100 mm. W jednospadowym tylko jeden okap, upraszczając orynnowanie. Wysokość 40 cm od podłoża.

Konstrukcja okapu krok po kroku:

  • Wysuń krokwie o 60 cm.
  • Dodaj deskowanie sosnowe.
  • Mocuj rynnę na hakach co 50 cm.
  • Izoluj paroizolacją.
  • Wentyluj szczeliną 2 cm.
  • Chroń obróbką blacharską.

W przekroju widać wspornik stalowy dla rynny. Dla nachylenia 15 stopni okap wydłuż 70 cm. Blacha trapezowa na deskowaniu. Zapobiega zalewaniu elewacji. Norma PN-EN 12056-3 na odpływ.

Przykład: okap 12 m, rynna PVC, koszt desek 500 zł. Wysunięcie chroni fundament przed erozją.

Konstrukcja więźby w przekroju

Więźba dachu pulpitowego w przekroju to krokwie, murłata, jętki i łaty. Bez krokwi dolnych dzięki jednej połaci. Sztywność z kotew i ściągów stalowych. Dla rozpiętości 6 m – 12 elementów na metr. Drewno sezonowane 12 miesięcy.

Elementy więźby krok po kroku:

  • Krokwie główne 7x18 cm.
  • Murłata 10x16 cm.
  • Jętki 6x14 cm co 3 m.
  • Łaty 3x5 cm.
  • Kotwy 10 mm.
  • Kontrłaty 4x4 cm.

W przekroju poprzecznym więźba opiera na dwóch murach. Wzmacnianie skosami dla wiatru. Obliczenia FEM dla dużych rozpiętości. Izolacja 25 cm ROCKWOOL. Wentylacja 4% powierzchni.

Całość waży 25 kg/m² bez pokrycia. Dla strefy śniegowej IV dodaj 20% przekrojów. Modułowa budowa przyspiesza montaż o 40%.

Pytania i odpowiedzi: Dach pulpitowy – przekrój

  • Jak wygląda przekrój poprzeczny dachu pulpitowego?
    Dach pulpitowy w przekroju poprzecznym składa się z jednej nachylonej połaci wspartej na ścianach o różnej wysokości. Krokwie o nachyleniu 5-45° opierają się na murłacie dolnym (na niższej ścianie) i płatwi górnej (na wyższej ścianie). Przekrój pokazuje też okap z deskowaniem, łatami i pokryciem dachowym, bez grzbietu czy kalenicy.

  • Jakie są typowe wymiary i rozstaw krokwi w dachu jednospadowym?
    Standardowe wymiary krokwi to 5x15 cm lub 7x18 cm (drewno sosnowe C24), zależnie od rozpiętości 4-6 m. Rozstaw krokwi wynosi 60-100 cm, dobierany do obciążenia śniegiem i wiatrem zgodnie z normą PN-EN 1995-1-1. W przekroju wzdłużnym krokwie łączone są płatwiami co 3-4 m.

  • Jaki jest rozstaw łat i kontrłat w przekroju dachu pulpitowego?
    Kontrłaty (grubość 2-3 cm) układane wzdłuż krokwi zapewniają wentylację. Łaty (2,5x5 cm) rozstawione co 25-35 cm dla dachówek ceramicznych lub 35-40 cm dla blachodachówek. W przekroju poprzecznym widać folię dachową pod kontrłatami i membranę paroprzepuszczalną.

  • Jakie detale konstrukcyjne są kluczowe w przekroju dachu pulpitowego?
    Kluczowe detale to: impregnacja krokwi, kotwy ścienne, obróbki blacharskie okapu, pasztetowe połączenie krokwi z płatwią oraz izolacja termiczna między krokwiami (15-20 cm wełny). W przekroju wzdłużnym widoczne są jęrzenie i slupki wzmacniające dla dłuższych rozpiętości.